సౌర విస్ఫోటనాల రహస్యం ఛేదించిన ఆదిత్య 1: భారత శాస్త్రవేత్తల కీలక ఆవిష్కరణ

భారత తొలి అంతరిక్ష ఆధారిత సౌర పరిశీలనా కేంద్రం ఆదిత్య 1, సూర్యుడి వెలుపలి వాతావరణం నుంచి వెలువడే భారీ అయస్కాంత ప్లాస్మా విస్ఫోటనాలు ( ) ఎలా విస్తరిస్తాయనే అంశంపై భారత శాస్త్రవేత్తలు కొత్త విషయాలను గుర్తించారు. ఈ పరిశోధనతో సౌర విస్ఫోటనాల ఆకారం, కదలికలను మరింత స్పష్టంగా అర్థం చేసుకునే అవకాశం ఏర్పడింది.

భారతీయ ఖగోళ భౌతిక పరిశోధనా సంస్థ (), బెంగళూరుకు చెందిన శాస్త్రవేత్తలు ఆదిత్య 1లోని విజిబుల్ ఎమిషన్ లైన్ కరోనాగ్రాఫ్ () పరికరం నుంచి వచ్చిన సమాచారాన్ని ఉపయోగించారు. అమెరికా అంతరిక్ష సంస్థ నాసాకు చెందిన సోలార్ డైనమిక్స్ అబ్జర్వేటరీ () చిత్రాలు, త్రీడీ నమూనాలను కూడా కలిపి పరిశీలించారు.

గత అంచనాలకు భిన్నంగా సౌర విస్ఫోటనం

ఇప్పటివరకు అనేక పరిశోధనల్లో సూర్యుడి నుంచి వెలువడే లు ఒక బుడగలా అన్ని దిశల్లో సమానంగా విస్తరిస్తాయని భావించేవారు. అయితే తాజా పరిశోధనలో అలాంటి విస్తరణ జరగడం లేదని గుర్తించారు. న నమోదైన ఒక సౌర విస్ఫోటనాన్ని పరిశీలించిన శాస్త్రవేత్తలు, అది అన్ని వైపులా ఒకే విధంగా విస్తరించలేదని నిర్ధారించారు. దాని ఆకారం అసమానంగా మారుతూ, పక్క దిశల్లో భిన్నమైన వేగంతో విస్తరించినట్లు గుర్తించారు.

పరికరం ఎలా గుర్తించింది

ఆదిత్య 1లోని పరికరం సూర్యుడి వెలుపలి వాతావరణాన్ని పరిశీలించడంతో పాటు, అక్కడి వేడి ప్లాస్మా కదలికలను కాంతి తరంగదైర్ఘ్యాల మార్పుల ద్వారా గుర్తిస్తుంది. దీనిని డాప్లర్ స్పెక్ట్రోస్కోపీ అంటారు. సాధారణ కెమెరా చిత్రాలు సౌర విస్ఫోటనం అంతరిక్షంలో ఏ దిశగా కదులుతుందో చూపిస్తాయి. కానీ పరిశీలకుడి వైపు లేదా దూరంగా ఎంత వేగంతో కదులుతుందో తెలుసుకోవడం కష్టం. అందించిన స్పెక్ట్రం సమాచారంతో ఆ కదలికల వివరాలను కూడా శాస్త్రవేత్తలు విశ్లేషించగలిగారు.

భూమిపై ప్రభావాలను అంచనా వేయడానికి ఉపయోగం

సౌర విస్ఫోటనాలు భూమి దిశగా ప్రయాణించినప్పుడు ఉపగ్రహాలు, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు, అంతరిక్ష కార్యకలాపాలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో భూ అయస్కాంత క్షేత్రంలోనూ మార్పులు సంభవించవచ్చు. ఈ విస్ఫోటనాల ఆకారం, వేగం, ప్రయాణ దిశను ముందుగానే అంచనా వేయగలిగితే అంతరిక్ష వాతావరణ హెచ్చరికలను మెరుగుపరచవచ్చు. ఉపగ్రహాలు, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలకు ఎదురయ్యే ముప్పులను అంచనా వేయడంలో ఈ పరిశోధన ఉపయోగపడనుంది.

ఈ పరిశోధన ఫలితాలు అనే అంతర్జాతీయ శాస్త్రీయ జర్నల్లో ప్రచురితమయ్యాయి. అధికారిక ప్రకటనతో ఈ వివరాలు ధృవీకరించబడ్డాయి.

- భారత ఆదిత్య 1 పరిశోధనలో కీలక పాత్ర పోషించింది. - బెంగళూరు శాస్త్రవేత్తల పరిశోధన. - న నమోదైన సౌర విస్ఫోటనాన్ని విశ్లేషించారు. - లు అన్ని దిశల్లో సమానంగా విస్తరించవని గుర్తించారు. - భవిష్యత్తులో అంతరిక్ష వాతావరణ హెచ్చరికలకు ఈ పరిశోధన ఉపయోగపడుతుంది.