నవరాత్రి నాలుగో రోజు కూష్మాండా దేవి పూజ: విశిష్టత, విధానం, మంత్రం

నవరాత్రి ఉత్సవాల్లో నాలుగో రోజుకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ రోజున దుర్గాదేవి నాలుగో స్వరూపమైన అమ్మ కూష్మాండా దేవిని భక్తులు పూజిస్తారు. సృష్టికి మూలశక్తిగా, చీకటిని తొలగించి వెలుగును ప్రసాదించే దేవతగా ఆమెను హిందూ సంప్రదాయంలో ఆరాధిస్తారు. అమ్మవారిని భక్తిశ్రద్ధలతో కొలిస్తే ఆరోగ్యం, ఆనందం, ఐశ్వర్యం లభిస్తాయని భక్తుల నమ్మకం.

కూష్మాండా దేవి ప్రత్యేకత

పురాణ కథనాల ప్రకారం, విశ్వమంతా అంధకారంతో నిండిన సమయంలో అమ్మవారి దివ్యమైన చిరునవ్వుతో సృష్టి ప్రారంభమైందని చెబుతారు. అందువల్ల ఆమెను విశ్వానికి జీవశక్తిని అందించే దేవతగా భావిస్తారు. ఎనిమిది చేతులతో దర్శనమిచ్చే అమ్మవారిని అష్టభుజా దేవి అని కూడా పిలుస్తారు. ఆమె చేతుల్లో కమండలం, విల్లు, బాణం, కమలం, చక్రం, గద, జపమాల, అమృత కలశం వంటి వస్తువులు ఉంటాయని సంప్రదాయ చిత్రాల్లో చూపిస్తారు. సింహవాహనంపై దర్శనమిచ్చే అమ్మవారు ధైర్యం, శక్తి, ఆత్మవిశ్వాసానికి ప్రతీకగా పూజలందుకుంటారు. సూర్యుడి శక్తితోనూ ఆమెకు సంబంధం ఉందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.

కూష్మాండా దేవి పూజా విధానం

నవరాత్రి నాలుగో రోజు ఇంట్లోనే భక్తితో అమ్మవారిని పూజించవచ్చు. ఇందుకోసం ఉదయాన్నే స్నానం చేసి పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసుకోవాలి. అనంతరం అమ్మవారి చిత్రపటాన్ని పూలతో అలంకరించి దీపం వెలిగించాలి. పుష్పాలు, కుంకుమ, గంధం, అక్షతలు సమర్పించి భక్తిశ్రద్ధలతో పూజ నిర్వహించాలి. అమ్మవారికి ఇష్టమైన నైవేద్యాన్ని సమర్పించి, ఆమె మంత్రాన్ని జపించాలి. పూజ చివరలో హారతి ఇచ్చి కుటుంబ సభ్యుల ఆరోగ్యం, సుఖసంతోషాలు, శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థించాలి. ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలు, కుటుంబ ఆచారాలను బట్టి పూజా విధానంలో మార్పులు ఉండవచ్చు.

కూష్మాండా దేవి మంత్రం

నవరాత్రి నాలుగో రోజున కూష్మాండా దేవిని స్మరిస్తూ ఈ మంత్రాన్ని జపించవచ్చు: ఓం దేవీ కూష్మాండాయై నమః ఈ మంత్రాన్ని భక్తులు తమ సంప్రదాయం ప్రకారం 11, 21 లేదా 108 సార్లు జపిస్తారు. జపం చేసే సమయంలో మనస్సును ప్రశాంతంగా ఉంచి అమ్మవారిపై ధ్యాస కేంద్రీకరించడం ముఖ్యం.

కూష్మాండా దేవి పూజలో మాల్పువా అనే తీపి పదార్థాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించడం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన ఆచారం. పిండి, పాలు, చక్కెరతో తయారుచేసే ఈ తీపి పదార్థాన్ని పూజ అనంతరం ప్రసాదంగా పంచుకుంటారు. ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలను బట్టి పండ్లు, ఇతర శాకాహార పదార్థాలను కూడా సమర్పించవచ్చు. ఉపవాసం పాటించేవారు తమ కుటుంబ ఆచారాలకు అనుగుణంగా ఆహార నియమాలను పాటించడం మంచిది.

2026 నవరాత్రి రంగుల జాబితా ప్రకారం, నాలుగో రోజుకు రాయల్ బ్లూ (రాజ నీలం) రంగును సూచించారు. ఈ రంగు స్థిరత్వం, ఆత్మవిశ్వాసం, గౌరవానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. ఈ రోజున నీలం రంగు దుస్తులు ధరించడం భక్తులు పాటించే సంప్రదాయం మాత్రమే, ఇది తప్పనిసరి నియమం కాదు.