పిల్లల చదువులు, ఆలోచనా విధానం, సృజనాత్మకతపై కృత్రిమ మేధస్సు (ఏఐ) ప్రభావం చూపుతోందా ప్రతి ప్రశ్నకు క్షణాల్లో సమాధానం అందించే సాంకేతికత పిల్లలకు ఉపయోగపడుతుందా లేక సొంతంగా ఆలోచించి సమస్యలను పరిష్కరించుకునే అవకాశాలను తగ్గిస్తుందా ప్రస్తుతం తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు, విద్యావేత్తల మధ్య ఈ అంశంపై చర్చ జరుగుతోంది.
గణిత సమస్యలకు సమాధానాలు కనుగొనడం, వ్యాసాలు రాయడం, కథలు సృష్టించడం, క్లిష్టమైన పాఠాలను అర్థం చేసుకోవడం వంటి పనులను ఏఐ సాధనాలు సులభతరం చేస్తున్నాయి. అయితే సమాధానం పొందడం, ఆ సమాధానం వెనుక ఉన్న విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం రెండూ ఒకటే కాదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు, ఒక విద్యార్థి గణిత సమస్యను సొంతంగా పరిష్కరించేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు వివిధ పద్ధతులను పరిశీలిస్తాడు. తప్పులు చేస్తాడు. వాటిని సరిదిద్దుకుంటూ సరైన సమాధానానికి చేరుకుంటాడు. ఈ ప్రక్రియలో సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యం, తార్కిక ఆలోచన, సహనం పెరుగుతాయి. అదే సమాధానాన్ని ఏఐ వెంటనే అందిస్తే, విద్యార్థికి ఈ అనుభవం దక్కకపోవచ్చు. అయితే ఏఐని ఉపయోగించే ప్రతి విద్యార్థి ఆలోచనా సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతాడని చెప్పడానికి ప్రస్తుతం తగిన దీర్ఘకాలిక ఆధారాలు లేవు. ఏఐని ఎలా, ఏ ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగిస్తున్నారనే అంశం కీలకమని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
పిల్లలు పుస్తకాలు, తెరల ద్వారా మాత్రమే కాకుండా ప్రత్యక్ష అనుభవాల ద్వారా కూడా నేర్చుకుంటారు. వస్తువులను నిర్మించడం, మొక్కలు నాటడం, ప్రయోగాలు చేయడం, చిత్రాలు గీయడం, ఆటల్లో పాల్గొనడం వంటి పనులు పరిశీలన, సృజనాత్మకత, సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలను పెంపొందిస్తాయి. ఉదాహరణకు, ఒక పిల్లవాడు నిర్మించిన బొమ్మల గోపురం కూలిపోతే దానిని మళ్లీ నిర్మించేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు. ఏ వస్తువును ఎక్కడ ఉంచితే సమతుల్యత ఉంటుందో అనుభవం ద్వారా తెలుసుకుంటాడు. తెరపై సిద్ధంగా ఉన్న సమాధానం చూడటం ద్వారా మాత్రమే ఇలాంటి ప్రత్యక్ష అనుభవం పూర్తిగా లభించదు. అందుకే ఏఐను పిల్లల ప్రయోగాలు, సొంత ప్రయత్నాలు, ప్రత్యక్ష అభ్యాసానికి ప్రత్యామ్నాయంగా కాకుండా వాటికి తోడ్పడే సాధనంగా ఉపయోగించాలని విద్యావేత్తలు సూచిస్తున్నారు. పిల్లలు నిరాశ, సందేహం, వైఫల్యం, ఇతరులతో విభేదాలు వంటి అనుభవాలను ఎదుర్కొంటూ భావోద్వేగాలను నియంత్రించుకోవడం నేర్చుకుంటారు. ప్రతి సమస్యకు వెంటనే డిజిటల్ సమాధానం లభిస్తే, సమస్యను ఎదుర్కొనే ఓర్పు, స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకునే అలవాటు పెంపొందడానికి అవకాశాలు తగ్గవచ్చనే ఆందోళన ఉంది. కొందరు పిల్లలు ఏఐ చాట్బాట్లను కేవలం చదువుల కోసమే కాకుండా వ్యక్తిగత విషయాలు పంచుకోవడానికి, భావోద్వేగ మద్దతు పొందడానికి కూడా ఉపయోగిస్తున్నారు. సాంకేతిక సాధనాలు సమాచారాన్ని అందించగలిగినా, కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు, ఉపాధ్యాయులతో ఏర్పడే నిజమైన మానవ సంబంధాలకు పూర్తిస్థాయి ప్రత్యామ్నాయం కావు. అయితే పిల్లలు ఏఐతో మాట్లాడుతున్నారనే కారణంతోనే వారు ఇతరులకు దూరమవుతున్నారని నిర్ధారించలేం. ఏఐ వినియోగం వల్ల కలిగే దీర్ఘకాలిక సామాజిక, భావోద్వేగ ప్రభావాలపై మరింత పరిశోధన అవసరం.
ఆర్థిక సహకారం, అభివృద్ధి సంస్థ (ఓఈసీడీ) 2026లో ప్రచురించిన నివేదిక ప్రకారం, ఏఐ సాధనాలు సరైన విద్యా లక్ష్యాలతో ఉపయోగిస్తే విద్యార్థులకు వ్యక్తిగత అవసరాలకు అనుగుణమైన సహాయం, వివరణలు, అభ్యాస అవకాశాలు అందించగలవు. అయితే ఏఐ సాయంతో పనిని త్వరగా పూర్తి చేయడం వల్ల విద్యార్థికి దీర్ఘకాలంలో అదే స్థాయిలో జ్ఞానం పెరిగిందని భావించలేమని నివేదిక పేర్కొంది. పిల్లలు ఏఐ సమాధానాలను విమర్శనాత్మకంగా పరిశీలించకుండా అంగీకరిస్తే, తప్పు సమాచారాన్ని నమ్మే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది. అందువల్ల సమాధానాలను ఇతర విశ్వసనీయ ఆధారాలతో పోల్చడం, సందేహాలు అడగడం, సొంతంగా వివరించగలగడం వంటి అలవాట్లు అవసరం. పిల్లలను ఏఐకి పూర్తిగా దూరంగా ఉంచడం కంటే దానిని బాధ్యతాయుతంగా ఉపయోగించడం నేర్పించడం ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది. ఇందుకోసం కొన్ని పద్ధతులను పాటించవచ్చు. ముందుగా సొంతంగా ప్రయత్నించాలి: గణిత సమస్యలు, వ్యాసాలు, పాఠ్యాంశాలపై ప్రశ్నలకు మొదట పిల్లలే సమాధానం కనుగొనేలా ప్రోత్సహించాలి. తర్వాత ఏఐ సహాయం తీసుకోవాలి: సమాధానం రాకపోతే నేరుగా పరిష్కారం అడగకుండా సూచనలు, వివరణలు కోరేలా నేర్పించాలి. సమాధానాన్ని తనిఖీ చేయాలి: ఏఐ ఇచ్చిన సమాచారంలో తప్పులు ఉండవచ్చని, పాఠ్యపుస్తకాలు, ఉపాధ్యాయుల వివరణలతో పోల్చాలని చెప్పాలి. ప్రత్యక్ష అభ్యాసానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి: ఆటలు, ప్రయోగాలు, పుస్తక పఠనం, కళలు, క్రీడలు, ప్రకృతి పరిశీలనకు సమయం కేటాయించాలి. మానవ సంబంధాలను ప్రోత్సహించాలి: పిల్లలు తమ సందేహాలు, భయాలు, భావోద్వేగాలను తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులతో స్వేచ్ఛగా పంచుకునే వాతావరణం కల్పించాలి.