పోలీసులు ఒక వ్యక్తిని అధికారికంగా అరెస్టు నమోదు చేసిన సమయం నుంచి కాకుండా, వారిని స్వేచ్ఛను హరించి మొదటిసారిగా తమ అదుపులోకి తీసుకున్న సమయం నుంచే 24 గంటల గడువు ప్రారంభమవుతుందని సుప్రీంకోర్టు కీలక స్పష్టత ఇచ్చింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(2), భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత () సెక్షన్ 56 ప్రకారం ఈ గడువును లెక్కించాలని ధర్మాసనం పేర్కొంది.
పోలీసులు ఒక వ్యక్తిని అధికారికంగా అరెస్టు నమోదు చేసిన సమయం నుంచి కాకుండా, వారిని స్వేచ్ఛను హరించి మొదటిసారిగా తమ అదుపులోకి తీసుకున్న సమయం నుంచే 24 గంటల గడువు ప్రారంభమవుతుందని సుప్రీంకోర్టు కీలక స్పష్టత ఇచ్చింది. ఈ మేరకు న్యాయమూర్తులు జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్, జస్టిస్ అతుల్ ఎస్. చందూర్కర్లతో కూడిన ధర్మాసనం తీర్పు వెలువరించింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(2), భారతీయ నాగరిక్ సురక్షా సంహిత () సెక్షన్ 56 ప్రకారం ఈ గడువును లెక్కించాలని పేర్కొంది.
కొన్ని సందర్భాల్లో పోలీసులు విచారణ, సోదాలు, స్వాధీనం వంటి ప్రక్రియల పేరుతో ఒక వ్యక్తిని ముందుగానే అదుపులోకి తీసుకుని, అధికారిక అరెస్టును కొన్ని గంటల తర్వాత నమోదు చేసే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే, ఇలా అరెస్టు నమోదు ఆలస్యం చేయడం ద్వారా 24 గంటల గడువును పొడిగించడానికి వీల్లేదని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. అరెస్టు చేసిన ప్రదేశం నుంచి మేజిస్ట్రేట్ కోర్టుకు చేరుకోవడానికి అవసరమైన ప్రయాణ సమయాన్ని మాత్రమే గంటల లెక్కలో మినహాయించవచ్చని తెలిపింది. విచారణ, దర్యాప్తు, సోదాలు లేదా స్వాధీనం కోసం పట్టిన సమయాన్ని మినహాయించడానికి వీల్లేదని పేర్కొంది.
మేజిస్ట్రేట్లకు కీలక ఆదేశాలు
అదుపులోకి తీసుకున్న అసలు తేదీ, సమయాన్ని మేజిస్ట్రేట్లు నమోదు చేయాలని ధర్మాసనం సూచించింది. నిందితుడిని కోర్టు ముందు హాజరుపరిచిన సమయం రాజ్యాంగ నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉందో లేదో స్వతంత్రంగా పరిశీలించాలని పేర్కొంది. 24 గంటలలోపు అయినప్పటికీ, అనవసరంగా ఎక్కువసేపు అదుపులో ఉంచితే, దాని సమంజసతను కూడా పరిశీలించాలని తెలిపింది.
మాదకద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న ముగ్గురు వ్యక్తులకు సంబంధించిన కేసులో ఈ తీర్పు వెలువడింది. వారిని ముందుగా అదుపులోకి తీసుకున్నప్పటికీ, అధికారిక అరెస్టును సుమారు 18 గంటల తర్వాత నమోదు చేసినట్లు ధర్మాసనం గుర్తించింది. మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరిచే సమయానికి 24 గంటల గడువు దాటిపోయినందున వారి నిర్బంధం చట్టవిరుద్ధమని పేర్కొని, వారిని తక్షణమే విడుదల చేయాలని ఆదేశించింది.
ఈ తీర్పు ద్వారా పోలీసుల అదుపులో ఉన్న ప్రతి వ్యక్తికి రాజ్యాంగం కల్పించిన వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, న్యాయపరమైన రక్షణ మరింత స్పష్టమైంది.
పోలీసులు ఒక వ్యక్తిని అధికారికంగా అరెస్టు నమోదు చేసిన సమయం నుంచి కాకుండా, వారిని స్వేచ్ఛను హరించి మొదటిసారిగా తమ అదుపులోకి తీసుకున్న సమయం నుంచే 24 గంటల గడువు ప్రారంభమవుతుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. అరెస్టు నమోదు ఆలస్యం చేసినా గడువు పొడిగించడానికి వీల్లేదని, ప్రయాణ సమయాన్ని మాత్రమే మినహాయించవచ్చని తెలిపింది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
పోలీసులు అరెస్టు చేసినప్పుడు 24 గంటల గడువు ఎప్పటి నుంచి లెక్కిస్తారు?
పోలీసులు ఒక వ్యక్తిని అధికారికంగా అరెస్టు నమోదు చేసిన సమయం నుంచి కాకుండా, వారిని స్వేచ్ఛను హరించి మొదటిసారిగా తమ అదుపులోకి తీసుకున్న సమయం నుంచే 24 గంటల గడువు ప్రారంభమవుతుందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.
