అమెజాన్ వర్షారణ్యాల్లో కార్చిచ్చు వ్యాప్తి పెరుగుతోంది. ఎల్నినో ప్రభావంతో వర్షపాతం తగ్గి, తీవ్ర కరువు పరిస్థితులు ఏర్పడటంతో అడవులు మంటలకు సులభంగా ఆహుతవుతున్నాయి. ఈ ఏడాది అమెజాన్ ప్రాంతంలో సుదీర్ఘమైన, తీవ్రమైన అగ్నిప్రమాదాల కాలం ప్రారంభ దశలో ఉందని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ నాసా విడుదల చేసిన ఉపగ్రహ చిత్రాలు, పరిశీలనల ద్వారా ఈ పరిస్థితి వెలుగులోకి వచ్చింది.
నాసాకు చెందిన ఆక్వా ఉపగ్రహంలోని మోడిస్ పరికరం తీసిన చిత్రాల్లో అమెజాన్ నది ఇరువైపులా ఉన్న అడవుల నుంచి పొగ వెలువడుతున్న దృశ్యాలు కనిపించాయి. బ్రెజిల్లోని అమెజోనాస్ రాష్ట్ర రాజధాని మనౌస్తో పాటు శాంటారెమ్ పరిసర ప్రాంతాల్లో మంటలు, పొగ తీవ్రత పెరిగినట్లు ఉపగ్రహ పరిశీలనలు సూచించాయి.
మనౌస్లో వాయు కాలుష్యం తీవ్రం
అడవుల్లో మంటల కారణంగా వెలువడుతున్న పొగ మనౌస్ నగరాన్ని కమ్మేసింది. ఈ నగరంలో గాలి నాణ్యత అత్యంత ప్రమాదకర స్థాయికి చేరినట్లు స్థానిక అధికారులు నివేదించారు. సూక్ష్మ ధూళి కణాలైన పీఎం2.5 స్థాయులు ప్రతి ఘన మీటరుకు 135 మైక్రోగ్రాములకు మించినట్లు నాసా కథనం వెల్లడించింది.
దీంతో రెండు మిలియన్లకు పైగా జనాభా ఉన్న నగరంలో సాధారణ జీవనానికి అంతరాయం ఏర్పడింది. పాఠశాలలు మూసివేయగా, నగరవ్యాప్తంగా జరగాల్సిన కొన్ని కార్యక్రమాలు, పిల్లల క్రీడా పోటీలు రద్దయ్యాయి. పొగలోని సూక్ష్మ కణాలు శ్వాసకోశ వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉన్నందున ప్రజలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని అధికారులు హెచ్చరించారు.
ఎల్నినోతో మారుతున్న వర్షపాత పరిస్థితులు
భూమధ్యరేఖ ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం నమూనాలను ఎల్నినో ప్రభావితం చేస్తుంది. దీని కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో కరువు తీవ్రత పెరిగి, అడవుల్లో మంటలు వ్యాపించేందుకు అనుకూల పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. నాసాకు చెందిన శాస్త్రవేత్త డగ్లస్ మోర్టన్ ప్రకారం, ఉష్ణమండల ప్రాంతాల్లో మంటలు ఒకదాని తర్వాత మరొకటి పెరిగే క్రమం కనిపిస్తోంది.
మొదట ఇండోనేషియాలోని పీట్ భూముల్లో మంటలు పెరగగా, అనంతరం అమెజాన్ ప్రాంతంలోనూ అగ్నిప్రమాదాలు అధికమయ్యాయి. 20152016 ఎల్నినో సమయంలోనూ ఇదే తరహా పరిస్థితులను శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. 2023లో కూడా ఇలాంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
మంటలకు మానవ కార్యకలాపాలే ప్రధాన కారణమా
అమెజాన్ అడవుల్లో ప్రస్తుతం వ్యాపిస్తున్న మంటల్లో అధిక భాగం మానవ కార్యకలాపాల వల్ల ప్రారంభమవుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. వ్యవసాయ భూములను సిద్ధం చేయడానికి, పశువుల మేత ప్రాంతాల్లో పొదలను తొలగించడానికి పెట్టే మంటలు నియంత్రణ తప్పి అడవుల్లోకి వ్యాపిస్తున్నాయి.
అమెజాన్ ప్రాంతంలో సహజంగా పిడుగుల కారణంగా మంటలు ఏర్పడే ఘటనలు ఒక శాతం కంటే తక్కువగా ఉంటాయని నాసా శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొన్నారు. ఈ ఏడాది కరువు తీవ్రత ఎక్కువగా ఉండటంతో, వ్యవసాయ అవసరాల కోసం పెట్టిన మంటలు ఎండిపోయిన అడవి నేలల్లోకి వ్యాపించి అదుపు తప్పుతున్నాయి.
శాస్త్రవేత్త షేన్ కాఫీల్డ్ అంచనా ప్రకారం, శాంటారెమ్ ప్రాంతంలోనే 50 నుంచి 70 వరకు నియంత్రణలో లేని మంటలు వ్యాపిస్తున్నాయి. ఉపగ్రహాల ద్వారా గుర్తించిన మంటల సంఖ్య కంటే వాస్తవ సంఖ్య ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. దట్టమైన పొగ, మేఘాలు, చెట్ల పైకప్పుల కారణంగా ఉపగ్రహ పరికరాలు కొన్ని మంటలను గుర్తించలేకపోవచ్చు.
