తప్పుడు లేదా ధ్రువీకరించని వాస్తవాల ఆధారంగా న్యాయస్థానం ఒక నిర్ణయానికి వస్తే, అలాంటి తీర్పును కొనసాగించలేమని అలహాబాద్ హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. సంబంధిత వ్యక్తికి తన వాదన వినిపించే అవకాశం ఇవ్వకుండా తీర్పు ఇవ్వడం సహజ న్యాయసూత్రాలకు విరుద్ధమని పేర్కొంది. ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వ పట్టణాభివృద్ధి, గృహ నిర్మాణ శాఖలో పదోన్నతులకు సంబంధించిన కేసులో ఈ వ్యాఖ్యలు వెలువడ్డాయి.
జస్టిస్ శేఖర్ బి. సరాఫ్, జస్టిస్ అభ్ధేష్ కుమార్ చౌధరిలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ మేరకు తీర్పు వెలువరించింది. ఉత్తరప్రదేశ్కు చెందిన అశోక్ కుమార్ తొలుత పట్టణ, గ్రామీణ ప్రణాళిక శాఖలో అసిస్టెంట్ ఇంజినీర్గా నియమితులయ్యారు. అనంతరం ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజినీర్గా పదోన్నతి పొందారు. అయితే కొంతకాలానికి ఆయనను తిరిగి అసిస్టెంట్ ఇంజినీర్ పదవికి తగ్గించారు. ఆ తర్వాత సాధారణ పదోన్నతి ప్రక్రియలో ఆయనను మళ్లీ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజినీర్గా నియమించారు.
అశోక్ కుమార్ టౌన్ ప్లానర్స్ సంస్థ నిర్వహించిన అసోసియేట్షిప్ పరీక్షను పూర్తి చేసినట్లు తెలిపారు. సీనియర్ ప్లానర్ పదోన్నతుల కోసం రూపొందించిన ఉమ్మడి సీనియారిటీ జాబితాలో ఆయన పేరు మూడో స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాల్లో ఉన్న అధికారులు పదవీ విరమణ చేయడంతో ఆయనకు పదోన్నతి అవకాశం ఉందని భావించారు. అయితే, 1987 నిబంధనల ప్రకారం అవసరమైన విద్యార్హతలు లేవనే కారణంతో శాఖాపరమైన పదోన్నతుల కమిటీ ఆయన పేరును సిఫారసు చేయలేదు.
కృష్ణ మోహన్కు తాత్కాలిక బాధ్యతలు
ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నాలుగో ప్రతివాది అయిన కృష్ణ మోహన్కు చీఫ్ టౌన్ అండ్ కంట్రీ ప్లానర్ పదవికి తాత్కాలిక బాధ్యతలు అప్పగించింది. ఆయన అసలు హోదా ఆర్కిటెక్ట్ ప్లానర్. ఈ నియామకాన్ని సవాలు చేస్తూ అశోక్ కుమార్ హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. తన సీనియారిటీ, అర్హతలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఆ బాధ్యతలు తనకు అప్పగించాలని కోరారు. అయితే సింగిల్ జడ్జి ధర్మాసనం ఆయన పిటిషన్ను కొట్టివేసింది.
సింగిల్ జడ్జి తీర్పుపై అభ్యంతరం
సింగిల్ జడ్జి తీర్పులో, కృష్ణ మోహన్కు 1987 నిబంధనల ప్రకారం అవసరమైన విద్యార్హతలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. అయితే, ఈ నిర్ధారణకు సంబంధించి ఎలాంటి అఫిడవిట్ లేదా అధికారిక పత్రం రికార్డుల్లో లేదని డివిజన్ బెంచ్ గుర్తించింది. కేవలం న్యాయవాది కోర్టులో చేసిన వాదన ఆధారంగానే ఈ నిర్ధారణకు వచ్చినట్లు పేర్కొంది. అంతేకాకుండా, అశోక్ కుమార్కు వర్తింపజేసిన విద్యార్హతల ప్రమాణాలను కృష్ణ మోహన్ విషయంలోనూ పరిశీలించాల్సి ఉన్నప్పటికీ, ఆ అంశాన్ని సింగిల్ జడ్జి విచారించలేదని తెలిపింది.
న్యాయ సూత్రాల ప్రాముఖ్యత
వివాదం పూర్తిగా చట్టపరమైన అంశాలకు సంబంధించినదైతే, కౌంటర్ అఫిడవిట్ లేకుండానే పిటిషన్ను పరిష్కరించవచ్చని హైకోర్టు పేర్కొంది. అయితే, మూడో వ్యక్తి అర్హతలు, హక్కులకు సంబంధించిన వాస్తవాలు వివాదంలో ఉన్నప్పుడు సంబంధిత పత్రాలు, వివరణలను పరిశీలించకుండా నిర్ణయం తీసుకోకూడదని స్పష్టం చేసింది. ఒక వ్యక్తి హక్కులను ప్రభావితం చేసే అంశంపై నిర్ణయం తీసుకునే ముందు, ఆయనకు తన వాదన వినిపించే అవకాశం కల్పించడం ప్రాథమిక న్యాయసూత్రమని పేర్కొంది.
తప్పుడు లేదా ధ్రువీకరించని సమాచారం ఆధారంగా తీసుకున్న న్యాయపరమైన నిర్ణయాన్ని సరైనదిగా పరిగణించలేమని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. న్యాయస్థానాల నిర్ణయాలు నమ్మకంపై చేసిన వాదనల ఆధారంగా కాకుండా, రికార్డుల్లో ఉన్న ధ్రువీకరించిన ఆధారాలపై ఆధారపడాలని స్పష్టం చేసింది.
